Πέμπτη, 27 Απριλίου 2017

ΛΑΡΙΣΑ ΝΟ 1 ΠΕΡΠΑΤΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΟΥ

Λατρεύω τα ταξίδια και αυτό ίσως να το έχετε καταλάβει!!!είναι ένα μικρόβιο που μ ακολουθεί από την παιδική μου ηλικία .Όταν όμως δεν μπορώ να ταξιδέψω μακριά ,ψάχνω να βρω μέρη για κοντινές αποδράσεις.
Σήμερα έβαλα κάτω τους χάρτες και τις λίστες μου για να αναζητήσω τον επόμενο προορισμό ,όμως ζαλίστηκα ψάχνοντας και αποφάσισα να βγω μια βόλτα στην πόλη που μένω που συνεχώς αλλάζει ,να την εξερευνήσω  ,να την φωτογραφίσω και να την γνωρίσω και σ εσάς.

Πήρα λοιπόν στο χέρι την φωτογραφική μηχανή και το τηλέφωνο μου ,για ένα ταξίδι ,όχι μακρινό σε χιλιόμετρα άλλα ένα ταξίδι πίσω  στον χρόνο, αφού η ιστορία της πόλης μου ξεκινάει από  παλιά, χτίστηκε πριν από 4000 χρονιά από τον γιο του Πελασγού και το όνομά της σημαίνει οχυρωμένος λόφος ή Ακρόπολη.

Η πορεία της πόλης στο πέρασμα των αιώνων έχει σαν αποτέλεσμα την ύπαρξη πολλών  σημαντικών  μνημείων  της αρχαιότητας, της βυζαντινής και της οθωμανικής περιόδου, τα όποια θα δούμε μαζί .



Ξεκινάω  από την πλατεία Λαού ,(πλατεία Νέας Αγοράς ή Πλατεία Αγαμ. Μπλάνα όπως λέγεται σήμερα ),όπου μετά από ανασκαφές για την δημιουργία πάρκινγκ ,το οποίο λειτουργεί  κάτω από την πλατεία,ανακαλύφτηκε τμήμα των τειχών της πόλης και  τα παλαιοχριστιανικά λουτρά του 5ου  αι. π.Χ. (εποχή του Ιουστινιανού),τα οποία ανέβηκαν στη στάθμη της σημερινής ανακατασκευασμένης πλατείας  και μπορείς να τα δεις.



Απέναντι  από την πλατεία ,βλέπω το Γενί Τζαμί ,κτίσμα του 19 ου αιώνα ,δώρο της βασίλισσας Όλγας στους μουσουλμάνους που είχαν απομείνει στην πόλη  ,έτσι αρχικά λειτούργησε ως τζαμί , αργότερα σαν δημοτική βιβλιοθήκη και τέλος και  μέχρι πριν λίγα χρόνια λειτουργούσε ως το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης.Ακόμη θυμάμαι την επίσκεψή μου ,σαν μαθήτρια ,στο μουσείο και με ποσό θαυμασμό έβλεπα τα εκθέματα ,τα οποία ξαναείδα πέρσι στο Διαχρονικό Μουσείο της πόλης ,όπου μεταφέρθηκαν.(σχετικό post http://maria-tsil.blogspot.gr/2016/03/blog-post_31.html   )

φωτογραφία του 2011 όταν το Γενι Τζαμί λειτουργούσε ακόμη σαν Αρχαιολογικό Μουσείο


Περνάω τον δρόμο και απέναντι από το μουσείο βρίσκομαι  στην πλατεία του Αγίου Βησσαρίωνα και την εκκλησία του.


Αν είσαστε τυχεροί μπορείτε να δείτε τα νερά στα συντριβάνια της πλατείας του Αγίου Βησσαρίωνα ,να χορεύουν υπό τους ήχους μουσικής .


Στο πίσω μέρος της πλατείας βρίσκεται ο Ναός του Αγίου Βησσαρίωνα ,που γιορτάζει στις 15 Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο.




Ένας σταυροειδής μαρμάρινος ναός μετά τρούλου .Ανεγέρθηκε το 1955 ,ήταν μια δωρεά του οργανισμού υδρεύσεως και ηλεκτροφωτισμού Λάρισας (ΟΥΗΛ) και έχει στο εσωτερικό του σπουδαίες τοιχογραφίες,έργα του αγιογράφου Αγήνορα Αστεριάδη ,Λαρισαίου στην καταγωγή.


Στην πλατεία υπάρχει και το Ωδείο της Λάρισας ,εδώ προσπάθησα και εγώ να μάθω να παίζω ακορντεόν και πιάνο ,κατόπιν μεγάλων πιέσεων της οικογένειας ,αλλά ποτέ δεν τα κατάφερα ,τώρα που το σκέφτομαι μάλλον από αντίδραση στην πίεση  .....Φίλες  και ξαδέλφια   που αποφοίτησαν από εν λόγω ωδείο ,διέπρεψαν στην  χώρο της μουσικής στην  πόλη και όχι μόνο.
Έχει μια υπέροχη αίθουσα συναυλιών ,όπου κατά καιρούς δίνονται συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις ,με μεγάλη προσέλευση κοινού ,αφού η πόλη έχει ιστορία στα μουσικά και πολιτιστικά δρώμενα.



φωτο του 2011

Προχωρώ στην οδό Βενιζέλου που θα μ΄ οδηγήσει στο Α΄Αρχαίο Θέατρο , στην συμβολή των οδών Βενιζέλου και Φιλελλήνων ,εκεί που ξεκινάει ο πεζοδρόμος και  στο αριστερό μας χέρι ,βλέπω τον τρούλο από το Μεγάλο χαμάμ(Buyuk Hamam) που χρονολογείται από τον 16ο αιώνα .


Εδώ βρισκόταν  τα δίδυμα Οθωμανικά λουτρά της Λάρισας,τα οποία καταλάμβαναν ένα ολόκληρο  οικοδομικό τετράγωνο.Σήμερα σώζεται ο τρούλος διαμέτρου 13 μέτρων ,ενώ  στο κυρίως κτίσμα ,στο ισόγειο και τα υπόγεια ,στεγάζονται καταστήματα και ένα μπαρ που ονομάζεται ΗΑΜΑΜ , (στο νο 52-54 της οδού Βενιζέλου)  ,το  όποιο μπορείς να επισκεφτείς για διασκέδαση αλλά  να δεις και ένα τμήμα του χαμάμ.


Πολύ θα ήθελα να κατέβω στα υπόγεια των καταστημάτων να δω τι έχει απομείνει.Ίσως κάποια μέρα να το κάνω, αν μου το επιτρέψουν.
Δίπλα στο μεγάλο χαμάμ υπήρχε και  το Μικρό (Κιουτσούκ χαμάμ),το οποίο όμως κατεδαφίστηκε για να χτιστεί ένα ξενοδοχείο.


Μέσω του πεζόδρομου της Βενιζέλου,φτάνω στο Α΄ Αρχαίο θέατρο της Λάρισας!Χτισμένο στο νότιο τμήμα του λόφου του φρουρίου ,στον όποιο θα ανέβουμε αργότερα ,αποτελεί κόσμημα για την πόλη της Λάρισας.Το θέατρο χτίστηκε στα τέλη του 3ου αιώνα και το μάρμαρο που χρησιμοποιήθηκε προέρχεται από τα λατομεία του θεσσαλικού κάμπου ,που βρίσκονταν στο Καστρί της Αγιάς ,στους πρόποδες του Μαυροβουνίου όρους.


Χρησιμοποιήθηκε για θεατρικές και μουσικές παραστάσεις ,για εκδηλώσεις λατρείας και άλλα πολιτιστικά δρώμενα τους αρχαίους χρόνους  ενώ κατά την Ρωμαϊκή εποχή σαν αρένα.Η χωρητικότητα του ήταν  από 10.000 έως και 12.000 θεατές.
Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1910 ,άλλα λόγω της οικοδόμησης στην περιοχή ήταν δύσκολη η αποκάλυψή του.Υπήρχαν πολλές κατοικίες και επιχειρήσεις ,χτισμένες επάνω του και αφού αποζημιώθηκαν,απαλλοτριώθηκαν και  άρχισε το 1977 η ανασκαφή και ήρθε στο φως αυτό το υπέροχο μνημείο.Μετά από πολλά χρόνια εργασιών είναι επισκέψιμο ενώ άρχισαν να δίνονται και παραστάσεις σε περιορισμένο χώρο ,λόγω του ότι οι εργασίες αναστήλωσης συνεχίζονται.


Ακριβώς πάνω από το αρχαίο θέατρο,στον λόφο, υπάρχουν πέτρινα κτίρια ,νεότερης κατασκευής που χρησιμοποιήθηκαν  σαν στρατιωτικοί  φούρνοι ενώ  σήμερα φιλοξενούν τις αποθήκες της αρχαιολογικής υπηρεσίας.

Στην Λάρισα υπάρχει και το Β΄ αρχαίο Θέατρο ,στην περιοχή που βρίσκεται το Εργατικό κέντρο Λάρισας ,στην οδό Πρωτομαγιάς.Άρχισε να κτίζεται τον 1ο αιώνα Π.Χ. την εποχή που  το Α θέατρο χρησιμοποιήθηκε  ως αρένα από τους Ρωμαίους,χωρίς όμως να ολοκληρωθεί λόγω οικονομικών προβλημάτων και αποκαλύφθηκε στις ανασκαφές που έγιναν μεταξύ 1985-1986.Και εδώ όταν ο καιρός είναι καλός ανεβαίνουν θεατρικές παραστάσεις.

Θα σας πω ,ότι τα τελευταία χρόνια  στην περιοχή που πεζοδρομήθηκε  ,με θέα στο λόφο του φρουρίου και το  αρχαίο θέατρο υπάρχουν πολλά  μπαρ καφέ και εστιατόρια όπου μπορείς να απολαύσεις ένα καφέ ,μια μπύρα ακόμη και ένα τσιπουράκι πριν συνεχίσεις στην ανηφόρα που θα σε οδηγήσει στο λόφο του φρουρίου.

Συνεχίζω την φωτογραφική μου βόλτα προς το λόφο του φρουρίου.Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία ,ενός τουριστικού εντύπου της πόλης που έπεσε στα χέρια μου πρόκειται "για τον χώρο στον οποίο έχουν βρεθεί οι πρώτες ενδείξεις κατοίκησης της πόλης από την νεολιθική ακόμα περίοδο,αργότερα αποτέλεσε την αρχαία Ακρόπολη της πόλης και στην νότια πλευρά του βρίσκεται το πρώτο αρχαίο θέατρο.Κατά την βυζαντινή περίοδο ήταν θρησκευτικό κέντρο και κατά την οθωμανική εμπορικό και αμυντικό κέντρο."

Τα σημαντικότερα αξιοθέατα στο λόφου του φρουρίου είναι:


ΜΠΕΖΕΣΤΕΝΙ κτήριο της Οθωμανικής περιόδου ,χτίστηκε τον 15 αιώνα .Ήταν μια σκεπαστή αγορά ,και για αιώνες αποτελούσε το κεντρικό σημείο της οικονομικής δραστηριότητας της περιοχής.Μέσα στο κτήριο γινόταν το εμπόριο των υφασμάτων , των πολυτίμων λίθων και του  χρυσού ,ενώ γύρω από το κτήριο  άρχισε να αναπτύσσεται μια σημαντική αγορά εμπορευμάτων και αγαθών ,το "τρανό παζάρι" όπως ονομαζόταν. Το 1799 καταστράφηκε από πυρκαγιά.
Κατάλοιπο της μεγάλης αυτής αγοράς,έξω από το Μπεζεστένι , ήταν η σκεπαστή λαϊκή αγορά της "Τέταρτης" όπως την ονόμαζαν και η Λαχαναγορά ( πολλοί Λαρισαίοι και οι κάτοικοι των γύρω χωριών την θυμούνται ακόμη ,κάθε Τετάρτη που λειτουργούσε η σκεπαστή λαική ερχόταν  μέχρι εδώ να κάνουν τα ψώνια τους ρούχα,παπούτσια,τρόφιμα,λαχανικά ακόμη και ζώα αγόραζαν  ) , σταμάτησε να λειτουργεί όταν κατεδαφίστηκε και άρχισαν τα έργα διαμόρφωσης του Φρουρίου και η περιοχή μετονομάστηκε σε πλατεία Λαμπράκη.
Το Μπεζεστένι τον 19ο αιώνα μετατράπηκε σε πυριδαποθήκη. Σήμερα γίνονται εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης.

Παλαιοχριστιανική βασιλική Αγίου Αχίλλειου

Νότια από το  Μπεζεστένι βρίσκονται τα ερείπια της Παλαιοχριστιανικής βασιλικής Αγίου Αχίλλειου.
Σύμφωνα με πληροφορίες της 7ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Λάρισας, για το μνημείο: «Είναι μια τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική, με μεταγενέστερα προσκτίσματα στη βόρεια πλευρά. Κάτω από τα δάπεδα της βασιλικής αποκαλύφθηκαν καμαροσκεπείς τάφοι με αξιόλογες τοιχογραφίες. Ίχνος ψηφιδωτού δαπέδου βρέθηκε στην περιοχή του νάρθηκα και του βορείου κλίτους. Μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη βρέθηκαν διάσπαρτα στο χώρο της.
»Αξιόλογος είναι ο καμαροσκεπής τάφος του βορείου κλίτους, ο οποίος εικάζεται ότι ανήκει στον Άγιο Αχίλλιο. Πιθανολογείται πως είναι ο πρώτος ναός της πόλης αφιερωμένος στον πολιούχο Άγιο Αχίλλιο, ο οποίος κτίσθηκε τον 6ο μ.Χ. αιώνα. Ο ναός διατηρείται στο επίπεδο της θεμελίωσης και κοσμείται με βυζαντινά ψηφιδωτά δάπεδα στο νάρθηκα».

Το μνημείο ήρθε στην επιφάνεια με τις ανασκαφές του 1978 για την ανάπλαση των χώρων του Φρουρίου.Πριν στην θέση των ερειπίων υπήρχε μια ξύλινη εκκλησία αφιερωμένη στο Άγιο Αχίλλειο ,η οποία κτίστηκε εκεί το 1945 ,στην θέση της τρίκλιτης βασιλικής λόγω της καταστροφής της από τους βομβαρδισμούς των Γερμανών και από ένα τρομερό σεισμό που έγινε στην Λάρισα το 1941.


Αργότερα ,το 1965 κοντά στο σημείο του ναού ,στην  άκρη του φρουρίου κτίστηκε ο Μητροπολιτικός ναός του αγίου Αχίλλειου ,πολιούχου της πόλης της Λάρισας και στις 14 Μαΐου του 1981, παραμονή της εορτής του,επανακομίσθηκαν τα λείψανα του Αγίου στη Λάρισα ,από τον Άγιο Αχίλλειο των Πρεσπών, όπου τα είχε "μεταφέρει" το 985 μ.Χ ο Βούλγαρος Σαμουήλ.



Ανατολικά από το Μπεζεστένι βρίσκονται ερείπια ενός μεσοβυζαντινού ναού  και Παλαιοχριστιανικά λουτρά (βαλανεία) του 6ου αιώνα ,καθώς και ένα τμήμα των βυζαντινών τειχών.Έχουν ενσωματωθεί με την πλατεία και μπορείς να τα δεις κάνοντας βόλτες στην πλατεία Λαμπρούλη .


Στο λόφο του φρουρίου επίσης μπορείς να περπατήσεις στους διαδρόμους και να φτάσεις  στην πλατεία Ελευθέριας με το μνημείο  των Ηρώων, ένα άγαλμα της Νίκης ύψους 10 μέτρων που τοποθετήθηκε εδώ το 1962 συμβολίζει την Νίκη της Ελλάδας στον πόλεμο 1940-41 ενάντια των Γερμανών.Εδώ θυμάμαι πολλές φορές κατά την διάρκεια των μαθητικών μου χρόνων κάναμε την κατάθεση Στεφάνου ,στις Εθνικές εορτές!
Και πριν λίγες ημέρες που καθόμουν και έπινα τον Κυριακάτικο απογευματινό μου καφέ σε ένα μπαράκι του λόφου , είδα να γίνετε η υποστολή της σημαίας ,με την συνοδεια  στρατιωτικού αγήματος και της  μπάντας ,κάτι που είχα να δω από τα παιδικά μου χρόνια.Και να σας πω την αλήθεια μου άρεσε γιατί με γύρισε χρόνια πίσω,,,,,


Τριγυρίζοντας στον λόφο μπορείς να δεις πολλά αγάλματα  αφιερωμένα σε αεροπόρους και στρατιώτες που έπεσαν στο πεδίο της μάχης κατά τον Α' και Β παγκόσμιο πόλεμο όχι μόνο στην Ελλάδα ,άλλα και σε όλο τον κόσμο ακόμη και σ αυτούς που σκοτώθηκαν σε περίοδο Ειρήνης .

                             πλατεία της μητέρας και το άγαλμα της στον λόφο του φρουρίου

Κατηφορίζω από το λόφο του φρουρίου και περπατάω στους πεζόδρομους της περιοχής που είναι γεμάτοι με τα παλιά κτήρια, τα καφέ,εστιατόρια ,τσιπουράδικα και φτάνω στην συμβολή των οδών Παπαφλέσσα και Όσσης για να δω το Μπαϊρακλί Τζαμί,κρυμμένο πίσω από μια οικοδομή ,που πήρε το όνομά του  από το Μπαϊράκ δηλαδή την σημαία που ύψωνε ο ιμάμης του τζαμιού ,για να την δουν και οι υπόλοιποι ιμάμηδες και να καλέσουν τους πιστούς για προσευχή. Σήμερα δεν υπάρχει το τέμενος αλλά σώζονται 2 τοίχοι του ,ενσωματωμένοι στο κτήριο ενός καταστήματος  που για πολλά χρόνια λειτουργούσε σαν ζαχαροπλαστείο. Κτίστηκε τέλος του 15ου με αρχές του 16 αιώνα.

                     φωτογραφία του 2011 όταν γινόταν εργασίες σε παρακείμενη οικοδομή

  φωτογραφία 2017

Μετά την ανάπλαση του  λόφου του  φρουρίου ,αναδείχθηκαν πολλά μνημεία και ταυτόχρονα άρχισαν να  ξεφυτρώνουν διάφορα  μαγαζιά (καφέ ,εστιατόρια ,μπαρ ) σε μια περιοχή που πριν είχε μόνο καταστήματα , εργαστήρια  και την λαχαναγορά και έπρεπε να είχες πολύ ειδικό λόγο για να περάσεις από εδώ.


Έτσι η περιοχή αναβαθμίστηκε οι  Λαρισαίοι βρήκαν την χαρά τους ,ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες που η θερμοκρασία στην πόλη χτυπάει κόκκινο και  στο λόφο είναι δροσερά ,τα μαγαζιά γέμισαν με ντόπιους και τουρίστες και γενικά είναι πολύ όμορφα να κάνεις βόλτες στην περιοχή όταν ο καιρός είναι καλός και να γνωρίζεις και την ιστορία της πόλης σου.

Αυτά είδα στην σημερινή μου βόλτα και αφού το τηλέφωνο μου χτυπάει συνέχεια ,με έχασαν και με περιμένουν για τσιπουράκι σε μαγαζάκι της περιοχής  ,θα σας αφήσω και σας υπόσχομαι ότι θα σας ξαναπάω βόλτα στην πόλη μου και θα σας δείξω τις πλατείες ,ήδη σήμερα θα σας πήγα σε αρκετές,σε  πεζόδρομους με τα νερά να  τρέχουν ,θα σας πάω μια βόλτα στης Λαρίσης το ποτάμι που το λένε  Πηνειό και στο θρυλικό Αλκαζάρ αλλά και στα μουσεία μας.





Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

ΔΩΔΩΝΗ-ΒΟΛΤΑ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ

Άνοιξη και οι εκδρομούλες στην Ελλάδα ,έστω της μιας ημέρας είναι ότι καλύτερο !!!!αυτή την φορά αποφασίσαμε να επισκεφτούμε τον αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης.

Ξεκινάμε από Λάρισα ,παίρνουμε τον Ε92 ,περνάμε από Τρίκαλα ,Καλαμπάκα ,ανεβαίνουμε το βουνό και αφού αφήσαμε πίσω μας το Μέτσοβο και τα Γιάννενα ακολουθούμε τον δρόμο προς Ηγουμενίτσα Ε90 .Λίγα χιλιόμετρα έξω από Γιάννενα ,στρίβουμε στον επαρχιακό δρόμο Δωδώνης - Μελλιγγίων και φτάνουμε στον αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης που είναι και ο τελικός προορισμός της εκδρομής μας.


Μια διαδρομή 190 χιλιόμετρων  που την κάναμε σε περίπου 3ωρες  και ένα τέταρτο με μια μικρή στάση για  καφέ στο χέρι και τουαλέτα ,λίγο έξω από την Καλαμπάκα.


Ο αρχαιολογικός χώρος της Δωδώνης είναι γνωστός για το ξακουστό Μαντείο της ,το οποίο είναι και το αρχαιότερο στον Ελλαδικό χώρο και είναι κτισμένος στους πρόποδες του όρους Τόμαρος ,σε υψόμετρο 600 μέτρων.
Για το όνομα Δωδώνη υπάρχουν διάφορες εκδοχές  ,άλλοι λένε ότι το οφείλει στον Δία τον Νάιο και την σύζυγό του Διώνη, εδώ ήταν ο τόπος λατρείας του.
Άλλοι πιστεύουν ότι πήρε το όνομα από την Δώδωνα νύμφη και άλλοι από το ρήμα "Δωδώ" που σημαίνει μπουμπουνητό και άλλοι από το ρήμα Δίδωμη, που σημαίνει πλούσια η εύφορη επειδή η πεδιάδα ήταν γεμάτη καρπούς και έδινε στον κόσμο (el.wikipedia).

Από  όπου και να  πήρε  το όνομα ,γεγονός είναι ότι πρόκειται για έναν τεράστιο και ενδιαφέρον αρχαιολογικό χώρο που αξίζει  να τον επισκεφτείς.
Αφού περάσεις την είσοδο , πληρώνεις  εισιτήριο ,κοστίζει 2 ευρώ, συνεχίζεις και περπατώντας στους διαδρόμους ,ξεκινώντας από το Νότιο τμήμα του λόφου,φτάνεις στο  Αρχαίο θέατρο της Δωδώνης,ένα από τα μεγαλύτερα θέατρα της Ελλάδας ,με χωρητικότητα μέχρι και 18.000 θεατές ,που σε εντυπωσιάζει από μακριά.






Χτίστηκε τον 3ο αιώνα Π.Χ. ,την εποχή που βασίλευε  ο Πύρρος (297-272 π.Χ.) στην Ήπειρο .
Εκεί γινόταν κάθε 4 χρόνια οι γιορτές των  Ναΐων προς τιμήν του Ναΐου Δία.Με το πέρασμα των αιώνων στο θέατρο επήλθαν πολλές μεταβολές και αλλοιώσεις .


Οι πρώτες ανασκαφές στην περιοχή της Δωδώνης άρχισαν το 1875 ενώ Μέτα τον β παγκόσμιο πόλεμο το θέατρο,στα πλαίσια ανασκαφών ,  αναστηλώθηκε ενώ μέχρι σήμερα συνεχίζονται οι εργασίες στερέωσης και αναστήλωσης.Τους καλοκαιρινούς μήνες φιλοξενεί παραστάσεις σε περιορισμένο χώρο ,λόγω των εργασιών.


Συνεχίζουμε την περιήγησή μας στον Ανοιξιάτικο αρχαιολογικό χώρο και περνάμε από το Βουλευτήριο ,ένα από τα σημαντικότερα οικοδομήματα του ιερού της Δωδώνης ,το χώρο όπου συναθροίζονταν οι βουλευτές.


Αποτελούνταν από μία μεγάλη αίθουσα με διαστάσεις 43,60 Χ 32,35 μ. και μια δωρική στοά στη πρόσοψη. Την ίδια εποχή εκτός από το θέατρο και το βουλευτήριο ,κτίστηκε στο Νότιο τμήμα και το Πρυτανείο.Από εδώ ξεκινούσε η ιερά οδός που οδηγούσε προς τη μαντική φηγό.


Πίσω από το βουλευτήριο διακρίνονται η Ακρόπολη και τα τείχη χτισμένα  σε ένα λόφο ύψους 35 μέτρων. Η περίμετρο ήταν 750μ. και το  εμβαδόν 3,4 εκτάρια δηλαδή 34 στρέμματα.



Προχωρώντας φτάνουμε στην ιερή κατοικία ,ο χώρος που διέμενε ο Ναΐος Δίας αρχικά δεν υπήρχε οίκημα αλλά ήταν ένας υπαίθριος χώρος που περιβάλλονταν  από χάλκινους τρίποδες με λέβητες που περιέκλειαν την ιερή φηγό δηλαδή την βελανίδια με τις μαντικές ικανότητες ,εκεί στις ρίζες της κοιμόταν ο Δίας ενώ  οι ιερείς - μάντεις βρίσκονταν τριγύρω και κοιμόταν ξαπλωμένοι στην γη για να παίρνουν τις μυστηριακές δυνάμεις της, διάβαζαν τα μελλούμενα ερμηνεύοντας έτσι την βούληση του Δία ,από το θρόισμα των φύλλων , τους ήχους των χάλκινων τρίποδων αλλά και από το πέταγμα των περιστεριών που φώλιαζαν στο ιερό δένδρο.



Με το πέρασμα των χρόνων επήλθαν αλλαγές ,κτίστηκε ο ναός του Δια κοντά στην  μαντική φηγό  και τρεις ιωνικές στοές  ενώ  σήμερα μπορούμε να δούμε ερείπια και άλλων  ναών αφιερωμένοι  στην Διώνη,τον Ηρακλή,την Αφροδίτης και την Θέμιδας.


Τα 219 π.Χ. εισέβαλαν οι Αιτωλοί και κατέστρεψαν τον χώρο ,ο οποίος ανοικοδομήθηκε και λειτούργησε μέχρι το 167 π.χ.οπότε καταστράφηκε από τους Ρωμαίους.το μαντείο και οι γιορτές προς τιμή του Δια συνεχίστηκαν και αργότερα τον 4ο αιώνα με την καθιέρωση του Χριστιανισμού ,στο χώρο οικοδομήθηκαν χριστιανικές βασιλικές πάνω στα ερείπια των προηγουμένων ναών ,κάτι που το συναντάμε σ όλη την Ελλάδα.




Καλό είναι για την  ξενάγηση σας  να έχετε κανονίσει  ένα ξεναγό μαζί σας για να σας πει τα πιο σημαντικά  ιστορικά και μυθολογικά στοιχεία που αφορούν τον χώρο  .
Εμείς είχαμε την τύχη να ταξιδέψουμε στην Δωδώνη ,με την Ακαδημία Λόγου και Τέχνης http://www.akadimia-volos.gr/ και να έχουμε μαζί μας αξιόλογους ανθρώπους ,τον Γρήγορη και την Δήμητρα ,που μας ξενάγησαν στον χώρο ,δίνοντας μας αρκετές λεπτομέρειες.

Για το τέλος σας άφησα μια μικρή λεπτομέρεια που ίσως γνωρίζετε ,εγώ όμως πρώτη φορά την άκουσα .Η Αργώ είχε στο μπροστά μέρος της ένα κομμάτι ξύλο το οποίο έφερε η Θεά Αθηνά ,από την φηγό της Δωδώνης ως δώρο ,ώστε  όταν το πλοίο ταξίδευε να μπορεί να μαντεύει τι θα βρει μπροστά του.Εσείς το ξέρατε αυτό?

Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

ΑΜΠΕΛΑΚΙΑ -ΜΙΑ ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΗ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ και ΜΝΗΜΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΜΟΥ ΧΡΟΝΙΑ

Όταν ο καιρός φτιάχνει ,το μυαλό μου παίρνει αέρα και θέλω να  φεύγω  ,θέλω αποδράσεις μακρινές αλλά και κοντινές,σε μέρη γνώριμα αλλά και σε άγνωστα .
Έτσι παίρνω την εθνική οδό που οδηγεί από την Λάρισα στην  Θεσσαλονίκη  και σε λίγα χλμ (31) ,πριν μπω στην κοιλάδα των Τεμπών στρίβω δεξιά και αρχίζω να ανεβαίνω στις κατάφυτες πλαγιές του Κισσάβου και  σε 5 χιλιόμετρα ενός ανηφορικού και με στροφές δρόμου ,σε υψόμετρο  388  μέτρων βρίσκομαι σ΄ ένα παραδοσιακό χωριό που με  φέρνει στο μυαλό μου μνήμες των παιδικών μου χρόνων. Μόλις έκλειναν τα σχολεία πήγαινα για λίγες μέρες στο βουνό, στο σπίτι της γιαγιάς μου, για να ξεκουραστώ , να  πάρω καθαρό αέρα και να πάρω και κανένα κιλό ,όπως έλεγε η μαμά μου ,αλλά και για να παίξω στα σοκάκια του χωρίου με τους καλοκαιρινούς φίλους μου  ,μακριά από την ζέστη  της πόλης.

Αυτές λοιπόν οι όμορφες παιδικές αναμνήσεις με οδηγούν πάντα ,τις πρώτες Ανοιξιάτικες μέρες στο  "χωριό μου" ,τα Αμπελάκια.Είναι χαρακτηρισμένο ως " παραδοσιακός οικισμός"  και ανήκει στον Δήμο Τεμπών.


Αφήνω το αυτοκίνητο στην είσοδο του χωριού και πηγαίνω στο εκκλησάκι του Αγίου Κήρυκου να ανάψω ένα κεράκι.Θυμάμαι ότι εκεί συναντιόμασταν με τα παιδιά , πριν ξεκινήσουμε να οργώσουμε τα πλακόστρωτα σοκάκια του χωριού με φωνές και γέλια.





Περπατάω στα καλντερίμια και οι ηλικιωμένες γυναίκες του χωριού ,είναι στις περιποιημένες αυλές τους και ασχολούνται με τα λουλούδια .Περιμένουν μια κουβέντα σου για να σε καλώς ορίσουν στο χωριό τους.

Οι πιο νέοι είναι στις πόλεις και δουλεύουν ,εδώ ζουν μόνιμα γύρω στα 300 άτομα,κυρίως ηλικιωμένοι αν και τα τελευταία χρόνια αρχίζει να αλλάζει η κατάσταση και επιστρέφουν .

 Πολλά από τα σπίτια μένουν  κλειστά ,αμπαρωμένα ,τον περισσότερο καιρό και περιμένουν τους ιδιοκτήτες τους , να έρθουν για το Πάσχα.



Τα πετρόκτιστα σπίτια τους ,πολλά από αυτά ανακαινισμένα αρχοντικά ,χτισμένα  την περίοδο 1787-1810,στέκουν αγέρωχα στο πέρασμα του χρόνου.



Το χωριό έζησε στιγμές μεγάλης ακμής και πλούτου  στα τέλη του 18ου αιώνα .Εδώ ήταν που δημιουργήθηκε  ο πρώτος αγροτικός συνεταιρισμός στην Ελλάδα.
Και όλα αυτά χάρη στο ριζάρι ,ένα φυτό της περιοχής , από το οποίο με  την κατάλληλη επεξεργασία έπαιρναν μια βαφή σε κόκκινο χρώμα και έβαφαν τα νήματα  τα οποία πωλούσαν σ όλη την Ευρώπη.
Ακόμη θυμάμαι την γιαγιά μου να βάφει κάθε Άνοιξη τους τοίχους της αυλής ,στο κάτω μέρος με αυτό το βαθύ κόκκινο χρώμα και πιο ψηλά με άσπρο για να τα βρούμε όλα καθαρά για το Πάσχα!!!

Ο πρώτος συνεταιρισμός ήταν η "Κοινή Συντροφιά" ,αριθμούσε 6.000 μέλη και είχε 17 υποκαταστήματα στην Ευρώπη.Αργότερα ενώθηκε με άλλους συνεταιρισμούς και μετονομάστηκε σε  «Κοινή Συντροφιά και Αδελφότητα των Αμπελακίων» με πρόεδρο τον Αμπελακιώτη, Γεώργιο Μαύρο ή  Σβάρτς όπως τον αποκαλούσαν ,διότι έζησε πολλά χρόνια στην Βιέννη .Το 1812 η συντροφιά διαλύθηκε.



Σήμερα σώζεται το αρχοντικό του Γεωργίου Σβάρτς ,η έδρα του συνεταιρισμού ,το οποίο λειτουργεί σαν μουσείο και είναι επισκέψιμο. Ένα τριώροφο πετρόκτιστο αρχοντικό με υπέροχες τοιχογραφίες με πολλά θέματα από την φύση και τοπία που θυμίζουν  την Κωνσταντινούπολη  και  καφασωτά με βιτρό παράθυρα.
Ανεβάστε τα μάτια σας ψηλά για να θαυμάσετε την ξυλόγλυπτη οροφή των δωματίων.
Δείτε τον οντά όπου μαζεύονταν οι καλεσμένοι από την Ευρώπη και  τα μέλη του συνεταιρισμού για να πάρουν τις αποφάσεις τους  και την επόμενη φορά που θα δείτε την ταινία ο Παπαφλέσσας ,θα πείτε σίγουρα ,"κάτι μου θυμίζει ,κάτι μου θυμίζει" ω ναι εδώ γυρίστηκαν σκηνές  της ταινίας.
Θαυμάστε στον τρίτο όροφο το «τζάκι του αετού» ,με διακόσμηση τον δικέφαλο αετό ,επάνω του .
Η αρχιτεκτονική  είναι επηρεασμένη από τα μακεδονικά κτίσματα  και τα διακοσμητικά στοιχεία έχουν επηρεαστεί απο το  μπαρόκ και το Βυζάντιο.



Κατεβείτε στα υπόγεια του κτηρίου να δείτε το θησαυροφυλάκιο του συνεταιρισμού και αφού περάσετε την βαριά πόρτα θα δείτε που μαζεύονταν τα χρήματα  της συντροφιάς και τα τσιγκέλια που ζύγιζαν το χρυσάφι, που μάζευαν  από τις πωλήσεις .

 (ανοιχτό 08.30-15.00, καθημερινά, τηλ. 24950 93302) με εισιτήριο 2 ευρώ.

Αυτό το αρχοντικό ,μου θυμίζει το σπίτι της γιαγιάς μου ,ήταν πιο μικρο βέβαια ,με τις υπέροχες τοιχογραφίες στον επάνω όροφο, το ανώι όπως το έλεγε  ,όπου ήταν τα καλά δωμάτια για τις χαρές και τα γλέντια όταν συγκεντρώνονταν η οικογένεια (πολλά βιβλία το αναφέρουν και αυτό σαν ένα από τα αρχοντικά του χωριού) .
Θυμάμαι ότι δεν μας άφηνε να ανέβουμε στον πάνω όροφο ,γιατί το ήθελε στρωμένο και καθαρό,ακόμα θυμάμαι τις υπέροχες δαντέλες της  ,ούτε να κατέβουμε στο υπόγειο από την ξύλινη εξωτερική σκάλα που έβλεπε στην αυλή , γιατί ήταν μισό κατεστραμμένο ,σήμερα δυστυχώς δεν υπάρχει το σπίτι , λόγω αδυναμίας να συντηρηθεί , καταστράφηκε ,ευτυχώς κάποια αρχαιολόγος ανέλαβε και πήρε τις τοιχογραφίες , κάπου υπάρχουν στο χωριό  , όπως μας έλεγε η γιαγιά, αλλά δεν ξέρω που.....



Συνεχίζοντας την βόλτα σταματάω στις πέτρινες βρύσες και πίνω γάργαρο ,καθαρό νεράκι από τις πηγές του Κισσάβου .Υπάρχουν πολλές σ' όλο το χωριό!



Φτάνω στην πλατεία του χωριού και κάτω από τα πλατάνια πίνω ένα καφεδάκι , τρώω ένα γλυκό καρυδάκι ,ενώ πιάνω κουβέντα με τους ηλικιωμένους που κάθονται στο καφενείο.
"Τίνος είσαι συ ?"με ρωτάνε και πάντα ακούω τα καλύτερα για τον πατέρα μου ,που τον θυμούνται και εγώ φουσκώνω από  υπερηφάνεια  ,που τον είχα πατέρα !







Συνεχίζω και φτάνω στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής χτισμένη πριν το 1580,μπαίνω μέσα  ανάβω ένα κεράκι και κοιτάω ψηλά στην οροφή  με τα αστέρια που μοιάζει σαν ουρανός ,όταν ήμουν μικρή προσπαθούσα να τα μετρήσω άλλα πάντα κάτι γινόταν και δεν τα κατάφερνα θα δω πόσα είναι. Κάποιος από την παρέα ,έδινε το σήμα ,πάμε τώρα να παίξουμε....




Βγαίνω έξω και βλέπω το κτήριο της παλιάς  "Επισκοπής Πλαταμώνος και Λυκοστομίου", ,ένα από τα παλιότερα κτήρια του χωριού που ταν το εκκλησιαστικό μέγαρο και λειτούργησε από το 1767 έως το 1831. Σήμερα είναι ερειπωμένο και γίνονται προσπάθειες συντήρησης.



Λίγο πιο κάτω το Λαογραφικό Μουσείο του χωριού που στεγάζεται στο διώροφο αρχοντικό «Μολά»,εγκαινιάστηκε το 2001. Μπορείς να δεις αντικείμενα ,ρουχισμό ,ενδυμασίες  ,φωτογραφίες και έγγραφα άπω την ζω στο χωριό μέσα στο πέρασμα των χρονών .Τα περισσότερα είναι δωρεές των κάτοικων του χωριού και αποτελεί μια πολύ καλή προσπάθεια της ανάδειξης της ζωής των Αμπελακιωτών.




Συνεχίζω για τον Άγιο Γεώργιο ,αλλά πριν ,κάνω μια στάση για να δω τα απομεινάρια από την Μανιάρειο σχολή, κληροδότημα του Αμπελακιώτη Διαμαντή Μάνιαρη , χτίστηκε από το 1789 ως το 1871. Το κτήριο είχε μια μεγάλη και πολύ φημισμένη βιβλιοθήκη αλλά κατέρρευσε από σεισμό το 1928.
Καινούργιο κτήριο  χτίστηκε το 1932 και λειτούργησε σαν σχολείο ως το 1986 .Εδώ στεγάζεται  η Βιβλιοθήκη  η οποία διαθέτει 549 αξιόλογα βιβλία, κυρίως του 16ου, 17ου και 18ου αιώνα μ.Χ., καθώς χειρόγραφα του 14ου αιώνα μ.Χ.,που  διασώθηκαν μετά τον σεισμό.



Από το κληροδότημα του Διαμαντή Μάνιαρη ,βοηθήθηκαν πολλοί νέοι του χωριού  ,με υποτροφία ώστε να σπουδάσουν με βασική προϋπόθεση να επιστρέψουν στο χωριό και να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους εδώ.
Ο πατέρας μου πάντα έλεγε με καμάρι ότι ήταν μαθητής της Μανιαρείου Σχολής αλλά μετά ήρθε ο πόλεμος και όλα άλλαξαν για τους νέους της εποχής του....

Λίγα βήματα ακόμα και φτάνω στον ναό του Αγίου Γεωργίου που χτίστηκε την περίοδο 1480-1520. Αγαπημένη εκκλησία και αυτή την έχω συνδέσει στο μυαλό μου με το Πάσχα στο χωριό και την γιορτή του Αγίου Γεωργίου στις 23 του Απρίλη ,τότε που  μαζευόμασταν για τις γιορτές από όλη την Ελλάδα ,φίλοι και συγγενείς ,γύρω άπω τον γέρικο πλάτανο ,πριν μπούμε στην εκκλησία για την λειτουργία.




Στην πόρτα εισόδου της εκκλησίας είναι ζωγραφισμένος ο Άγιος Γεώργιος που με το κοντάρι  του σκοτώνει τον δράκο ,καβάλα στο άλογο.



Στο εσωτερικό του ναού  ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το επίχρυσο τέμπλο ,έργο του 1721 και τις τοιχογραφίες που είναι εξαιρετικές  , έργα του 18ου αιώνα,τότε που ο ναός ανακαινίστηκε και τοιχογραφήθηκε σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει στην είσοδο. Αγιογράφος ο Κωνσταντής.




Χαρακτηριστικές τοιχογραφίες είναι αυτές που δείχνουν τον άγιο  Γεώργιο σε θρόνο και τη σκηνή του μαρτυρίου του Αγίου στον τροχό.



Έξω από την εκκλησία η προτομή του Αμπελακιώτη Επισκόπου Ρωγών Ιωσήφ, ο οποίος υπήρξε ήρωας στην πολιορκία του Μεσολογγίου.



Παίρνω τον δρόμο για την επιστροφή και βρίσκομαι πάλι στην πλατεία του χωριού και φυσικά κάθομαι να φάω κάτι γιατί πείνασα ,μετά από τόσο περπάτημα .Στην πλατεία υπάρχουν  ταβέρνες και έχουν εξαιρετικό φαγητό ,κυρίως ντόπια ψητά κρεατικά και καλό κρασί.
Στα Αμπελάκια  σίγουρα θα φάτε καλά και θα απολαύσετε τον ίσκιο από τα πλατάνια.
Δεν θα σας πω , που να καθίσετε ,καταλαβαίνετε το λόγο ,θα σας πω όμως ότι εμένα με κέρδισε η ταβέρνα που είχε την καλύτερη μελιτζάνα τουρσί ,που πάντα παραγγέλνω.
Εσείς δεν έχει παρά  να έρθετε μέχρι εδώ και να την ανακαλύψετε.

Δοκιμάστε οπωσδήποτε το ντόπιο κόκκινο κρασί ,είναι από τα καλύτερά ,χάρη στους αμπελώνες που υπάρχουν στο χωριό και στο μεράκι των ανθρώπων που το φτιάχνουν. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το όνομα "Αμπελάκια" που έχει το χωριό.



Πάντα φεύγω με  μπουκάλια κρασί και ένα καρβέλι ψωμί από τον φούρνο της πλατείας και φυσικά αν βρεθώ με τους συγγενείς ειδικά το φθινόπωρο γυρίζω με σακουλές από φιρίκια και κάστανα και άλλα καλούδια.
Για να μην ξεχάσω, πάντα αγοράζω και ένα βάζο με γλυκό καρυδάκι γιατί μου θυμίζει την γιαγιά μου την Μαρία , που έχω και το όνομά της  ,η οποία όσα χρόνια έζησε μαζί μας ,στην Λάρισα, μας έφτιαχνε αυτό το γλυκό.

Μια απόδραση μέχρι το " χωριό μου" πάντα με ανανεώνει και με κάνει να παίρνω δυνάμεις για  να συνεχίσω την ζωή στην πόλη.
Αν και εσείς θέλετε να βρεθείτε σε ένα παραδοσιακό χωριό και να χαρείτε την ανοιξιάτικη φύση  ,είτε βρίσκεστε σε κοντινές πόλεις είτε ταξιδεύετε από Αθήνα προς Θεσσαλονίκη,μέσω της Εθνικής οδού κάντε μια παράκαμψη  και βρεθείτε στα ιστορικά Αμπελάκια ,σας το υπόσχομαι δεν θα το μετανιώσετε και θα με θυμηθείτε.....